Kader konusunu anlayamıyorum!

Kader konusunu anlayamıyorum!

Çetin bir konunun anlaşılmasına mâni olan perdeler vardır. Anlatanın yetersizliği, üslûbunun kifayetsizliği, mananın çok hassas yahut çok kıymetliliği ve anlatılan mevzunun alışılmışın dışında olması gibi zihne nazlanan manalar, şevki artırmak, kendini hemen göstermemek ve dolayısıyla kıymet ve ehemmiyetini artırmak gibi hususları unutmamak lâzımdır.[1]

Kadere iman konusunun tam anlaşılamaması, farklı duygu ve davranış şekillerine yönlendiriyor. Bunun önüne geçebilmek için şöyle düşünülmeli:

Ciragan Palace on the Bosphorus strait in summer. Ciragan palace, or Ciragan Sarayi is a 19th century ottoman palace and a major landmark of Istanbul. Picture of the Ciragan palace in Istanbul, Turkey. Çraan Palace is a former Ottoman palace located on the European shore of the Bosporus, between Beikta and Ortaköy in Istanbul, Turkey. saray stock pictures, royalty-free photos & images

Bir saray farz edilsin ki yüz kapısı var ama hepsi kapalı. Bir tek kapının açılmasıyla o saraya girilir, öteki kapılar da açılır. Eğer bütün kapılar açık olsa, bir iki tanesi kapansa, o saraya girilemeyeceği söylenemez.

İman, işte o saray, hakikatleri de kapıları olsun. Her bir delil, bir anahtardır; ispat ediyor, kapıyı açıyor. Bir tek kapının kapalı kalmasıyla o iman hakikatlerinden vazgeçilmez ve inkâr edilemez. Şeytan ise, bazı sebeplere binaen ya gaflet ya da cehalet vasıtasıyla kapalı kalmış olan bir kapıyı gösterir, ispat edici bütün delilleri gözden düşürür. “Bu saraya girilmez. Belki saray değildir, içinde bir şey yoktur” der, kandırır.

Şeytan, iman hakikatlerinin sağlıklı muhakeme edilmesine mâni olmak için insanın doğru düşünmesini ifsat ediyor. Şöyle ki: Bir imanî hakikati ispat eden yüzlerce delilin hükmünü, onun var olmadığını zannettiren bir emare ile çürütmek ister. Hâlbuki “Bir ispat edici, yüz inkârcıya tercih edilir.”  sözü kabul edilen bir kaidedir. Bir davayı ispat eden bir şahidin hükmü, yüz inkârcının sözünden üstündür.

Müslüman, kaderin varlığına inanır, nasıl işlediğini bilme konusunda yetkili ve sorumlu değildir. Açılmayan, delilsiz ve anahtarsız kalmış veya anlama kapasitesinin üzerindeki konuları zorlamanın hiçbir anlamı yok.  Kaderle alâkalı anlaşılabilecek o kadar çok konular var ki onlara sahip çıkıp, anlayıp, şükredilmelidir.

Laptop with blank screen isolated on white background stok fotoğrafı

Alınan bilgisayar ve onunla ilgili işletim sistemi ve bütün programların bilinememesi ondan faydalanılamayacak ya da kullanılamayacak anlamına gelmez. Her insan, bilgi ve tecrübesine göre bilgisayardan faydalanır. Kader meselesi de öyledir.

Meyve Ağaçları için en iyi 72 fikir | meyve ağaçları, meyve, ağaç

 

Ağaç misali bu konuda da yardımcı olacak. Meyveli ağacın yanında bulunan her boydaki insan, boyunun uzunluğuna oranla o ağaçtan faydalanması artar. Aynen onun gibi kader ağacından herkes kametine göre nasibini alır ama az, ama çok. Yine de ifade edilmeli ki kader konusu deşildikçe deşilen ve yine de hâlledilemeyecek konuların olacağı unutulmamalıdır.

Hem, bazı konular zamanla anlaşılmaktadır. İnsanın yaşı, duyguları, bulunduğu ortamı, çevresi gibi anlamayı etkileyen  pek çok sebeb vardır.  Acıkıldığı zaman yenilen yemek, vücutta lazım olan yerlere ihtiyaç miktarınca ulaştırılıyor ve her organın ihtiyacı karşılanıyor. Bir müddet sonra midede bir şey kalmayınca “Ben bu yemekten bir şey anlamadım!” denilmesi ne kadar akıllıcadır? Okunan, dinlenilen ve yaşanan her imanî konu, akıl süzgecinden geçirilerek düşünce dünyasında sindirilip, manevi organlara ulaştırılıp, ihtiyaçları karşılanmaktadır. Farkında olunsa da olunmasa da bu işlemler, böylece cereyan etmektedir. Kader konusu da böyledir. Dolayısıyla kadere iman konusunda sabırla hakikatleri anlamaya gayret edilmeli. Şimdilik anlaşılmayanlar için de Allah’tan yardım dilenmelidir.

İman ve İslâm’a ait meselelerin bir kısmı emredildiği için yapılması gereken ibadetlerdendir ki buna taabbüdî denilir. Bunlar aklın muhakemesine bağlı değildir, emredildiği için yapılır, illeti Allah’ın emridir.[2]

Kadere iman konusunun her meselesinin idraki aklen mümkün olmaz, anlayamayacağımız hususlar çıkacaktır, onları da genel anlamda kadere iman çerçevesine almak gerekecek.

Bakara’nın 286. Ayeti ’nin “Allah, kimseye kaldıramayacağı yükü yüklemez”  çerçevesinden bakıldığında kadere iman, kaldırabileceğimiz iman esaslarındandır yeter ki had ve hududu aşılmasın, emredilen alanda kalınsın.

Mehmet Çetin

18.11.2023 Yeni Foça İzmir

[1] Said Nursi, Muhakemat, s. 55

[2] Said Nursi, Mektubat, s. 468

3 yorum

  1. Murat Şensoy’un yorumu
    Aklen izah ya da üstadın ikna edemezsem de ilzam edebilirim dediği gibi ilzam edici olmak mümkün ve dalaletin fen felsefe mantık bilimden geldiği bu devirde zaruri bence.
    Ama kafasına takılmayan aklına bunları getirmeyen içi rahat adamın uğraşmasına gerek yok. O amel etsin sevap kazansın
    Üstad izah ettim diyor
    İbn Sina, Taftazani vs yapamadığını ben yaptım diyor
    O zaman talebelerine de bunu göstermek düşer

  2. S. A. Mevzuya girişte konunun anlaşılmamasına sebep olan unsurlar serdedilirken anlatmanın yetersizliği ve konunun nezaketi ve zorluklar nazara verilmiş. Fakat ve maalesef dinleyenin kifayetsizliği yani algılama seviyesinin yetersizliği tadat edilmemiş. Kader konusu bizatihi ilim nev’inden olduğu için gerekli olan ilmi altyapı yoksa anlaşılması pek zordur. Ki bu yüzden imanın şartları sayılırken kader en son sayılır. Ki yine bu yüzden kader meselesi Birinci Söz’de Beşinci Söz’de değil taaa Yirmi Altıncı sözde yazdırılmış. Bu ne demektir? önceki Yirmi Beş söz; imanın diğer rükünlerine olan imanı tashih edip hatta yeniden inşa edip okuyanın imanını kemal noktasına getirip kader ilmini almaya, algılamaya ve idrake hazır hale getirir.
    Gerçi daha sonraki satırlarda bu konular tedai şeklinde temas görmüş fakat konu en başta bu perspektife oturtularak anlatılsaydı daha istifadeli olurdu diye düşünüyorum. Müdahalem ve tenkidim yanlış anlaşılmasın üsluba değil, tahlil tekniğinedir. Anlayış ve kabulünüzü istirham ediyorum.

Bir yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir